Թեմա 8. Տեսություն, թե էմպիրիա. սոցիոլոգիական գիտելիքի անջրպետը. Ժաննա Անդրեասյան

Թեմա 8. Տեսություն, թե էմպիրիա. սոցիոլոգիական գիտելիքի անջրպետը. Ժաննա Անդրեասյան

Քաղաքական թվաբանություն հասկացության առաջին հեղինակը անգլիացի  Ջոն Գրաունդն էր, որն ուսումնասիրեց և 1662թ. հրատարակեց իր աշխատությունը՝ շուրջ 33 տարվա տվյալներ բնակչության մահացության գրանցման, և տվեց 384 հազ. բնակչություն ունեցող, 17-րդ Լոնդոնի պատկերը: Նա է նկատել այն կարևոր օրինաչափությունները, որ մենք մինչև հիմա էլ գիտենք ու օգտագործում ենք: Օր.՝ ծնունդների մեջ սեռերի հարաբերակցությունը (ավելի շատ տղաներ են ծնվում, թե աղջիկներ), մարդկանց կյանքի սպասվող տևողության հասկացությունը:

Արթուր Բոուլին համարվում է պատահական ընտրանքի հիմնադիրը: Եթե մենք ունենայինք սոցիոլոգիական աստվածների դամբարան, ապա պատահական ընտրանքի սկզբունքը հաստատ այդտեղ տեղ կգտներ, որովհետև ամբողջ սոցիոլոգիան հիմնված է պատահականության գաղափարի հաշվի առնելու կարևորության վրա: Այսինքն, երբ մենք գնում ենք ինչ-որ մի հետազոտություն կատարելու, մեզ ինֆորմացիա տվող հարցվողների ընտրությունը լինում է ըստ պատահականության սկզբունքի: Սա նշանակում է, որ հասարակության մեջ յուրաքանչյուր անդամ ունի հավասար հավանականություն՝ հայտնվելու մեր հարցման տիրույթում: Սա սոցիոլոգիայի դեմոկրատական սկզբունքն է. մենք չունենք տարբերակված մոտեցում հասարակության տարբեր անդամների նկատմամբ: Սրանով իսկ սոցիոլոգիան փորձ է անում ապահովել օգյեկտիվությունն ու ծավալների հիման վրա ներկայացուցչականությունը: Այսինքն դու ուսումնասիրում ես այն միավորները, որոնք պատահականորեն հայտնվել են քո ընտրանքում որոշակի բանաձևերի հիման վրա և, ելնելով ծավալի որոշակի կանոններից, ուսումնասիրելով ինչ-որ մասը՝ կարողանում ես որոշակի հավանականությամբ դատողություն անել ամբողջի վերաբերյալ:

1912թ. Բոուլին պատահականության սկզբունքով իրականացրեց իր մի հետազոտությունը: Ուսումնասիրությունն անցկացվում էր անգլիական մի քաղաքում, ուսումնասիրում էր աղքատության երևույթը, 18 հազ. տնային տնտեսությունից ընտրել էր 840-ը, 1/20 հարաբերակցությամբ, և փորձ էր արել այդ 840-ի ուսումնասիրությամբ անել դատողություն 18 հազ. տնային տնտեսության մասին: Երբ նրան սկսեցին մեղադրել, թե ինչքանով է քո ասածը վերաբերում ամբողջին, երբ դու ուսումնասիրել ես ընդամենը մի մասը, այս առողջ քննադատությունը օգնեց նրան, որպեսզի Բոուլին կարողանա հաշվարկել նաև այն սխալի չափը, որ թույլ է տվել 840-ի ուսումնասիրության ժամանակ և ցույց տալ, որ սխալներն աննշան են:

Գրականության ցանկ

1. Лапин Н.И. История эмпирической социологии. Эмпирическая социология в Западной Европе, Издательский дом ГУ ВШЭ, Москва 2004, 383 с.

2. Беляева Л. А. История эмпирической социологии. Эмпирическая социология в России и Восточной Европе, Москва: ГУ-ВШЭ, 2004, 406 с.

3.George RitzerDouglas J. Goodman, Modern Sociological Theory, McGraw-Hill Higher Education, 2008 – Schools of sociology– 526 pages

 

Մեկնաբանություններ

Մեկնաբանել

Share Button

Դիտեք նաև՝

Մեկնաբանել

Your email address will not be published. Required fields are marked *