Ազատությունների մեծ խարտիա. 1215-2015. Հայկ Կոնջորյան, Ռուբեն Մելիքյան

Ազատությունների մեծ խարտիա. 1215-2015. Հայկ Կոնջորյան, Ռուբեն Մելիքյան

Ազատությունների մեծ խարտիան համաշխարհային պատմության մեջ այն եզակի փաստաթղթերից է, որն անցել է պատմական մեծ էվոլյուցիա՝ տարբեր դարաշրջաններում ունենալով իր շատ կոնկրետ իրավական, քաղաքական, տնտեսական ազդեցությունը հասարակության վրա: Երբ 1215թ. Անգլիայի թագավոր Հովհան Անհողինի և Անգլիայի դժգոհ բարոնների միջև այս համաձայնագիրը հաստատվեց, դրանից առաջ Հովհանը խախտել էր գոյություն ունեցած նախկին ստատուս քվոն. արքայական իշխանության և ֆեոդալների, բարոնների ու եկեղեցու միջև՝ կապված և՛ հարկահանության հետ,  և՛ ժառանգական իրավունքների հետ (բազմիցս խախտվում էին բարոնների ժառանգական իրավունքները, սահմանվում էին հարկեր արքայական կամքով առանց օրինական որևէ հիմքի): Ելնելով այս լարվածությունից՝ անգլիական բարոններն ու եկեղեցին պարտադրեցին Հովհան Անհողինին գալ այս կոմպրոմիսին, որն, ըստ էության, Անգլիայի, ինչպես և Եվրոպայի պատմության առաջին օրինակներից մեկն էր կոմպրոմիսի թագավորի և ֆեոդալների միջև:

Ավելի ուշ՝ սկսած 17-18-րդ դարերից, երբ քաղաքացու և մարդու իրավունքները սկսեցին վերամեկնաբանվել նոր լույսի ներքո, փոխվեցին նաև Մագնա Կարտայի 39-րդ հոդվածի մեկնաբանությունները: Հետաքրքիր պրոցեսներ տեղի ունեցան: Օրինակ՝ իրավունքների մասին պետիցիան, որն ընդունվեց 1628թ. շնորհիվ Էդվարդ Կոկի, շատ մասնագետների կողմից համարվում է երկրորդ Մագնա Կարտա, և այնտեղ արդեն խոսվում էր հպատակների ազատության մասին: Եթե 39-րդ հոդվածում 1215թ. ասվում էր «ազատ մարդկանց իրավունքներ», ապա այստեղ ասվում է «հպատակների ազատություն»: Այս «հպատակ» հասկացությունն արդեն իսկ ներառում էր հասարակության բոլոր խավերը, այսինքն նաև ճորտերին, գյուղացիներին, որոնք ևս ունեն իրավունք…

Մեկնաբանություններ

Մեկնաբանել

Share Button

Դիտեք նաև՝

Մեկնաբանել

Your email address will not be published. Required fields are marked *