Թեմա 10. Ի սկզբանէ էր գործն. Լևոն Աբրահամյան

Թեմա 10. Ի սկզբանէ էր գործն. Լևոն Աբրահամյան

10.1

Լորդ Ռեգլանը (1885-1964)

20-րդ դարի 30-ականներին բավականին հայտնի էր Լորդ Ռեգլանի «Հերոս» գիրքը: Ըստ լորդ Ռեգլանի՝ բոլոր միֆերը ծիսական տեքստեր են: Նա փորձում է գտնել հնագույն ծեսը (այստեղ կարելի է նկատել Ֆրեզերի ազդեցությունը), և նա համարում է, որ հնագույն ծեսը Փոքր Ասիայում իրականացվող թագավորի սպանությունն էր և սպանվածի տեղը նոր թագավորին դնելն էր: Կա պատկերացում, որ առասպելն ինչ-որ սցենար է՝ նկարագրված որոշակի ծեսերով: Կարելի է կարծել, որ հնագույն թատրոնը պատմում էր առասպելներ, օրինակ՝ հունական ողբերգությունները, ճապոնական Նո թատրոնը: Եվ հնագույն թատրոնի սրբազան, ծիսական փոքրիկ հրապարակը բնակությունից դուրս, գաղտնի, կանանց և երեխաների համար անմատչելի և միայն նվիրագործած տղամարդկանց համար թույլատրելի մի վայր էր, ուր իրականացվում էին ամենասրբազան ծեսերը: Թեև հարց է ծագում, թե որո՞նք էին այդ ամենասրբազան ծեսերը: Ավստրալիայի օրինակով աբորիգենների ծեսերի գրեթե հարյուր տոկոսը առասպելների խաղարկումներ են: Եվ այդ առասպելները կապված էին ժամանակի սկզբի հետ, երբ երազատեսության կամ քնի (Dreaming) սրբազան ժամանակաշրջանում արարքներ էին գործում իրենց դիցաբանական, տոտեմական հերոսները, որոնցից էլ առաջացել են հենց իրենք, և այդ ծեսերը կարծես այդ սկզբնական արարքների կրկնությունը լինեն, իսկ դրանց սցենարը՝ սրբազան միֆերը…

10.2

Ավստրալիայի բնիկների` սրբազան անցյալի հետ կապված ծես

Մշակույթի տարբեր դրսևորումներում մեծ դեր է խաղացել միտք-խոսք-գործ եռյակը, պատմական տարբերակով՝ գործ-խոսք-միտքը: Ըստ բանասեր Վարդան Հայրապետյանի` այս միտք-խոսք-գործը Պրոմեթևսի եռյակն է, իսկ պատմականը՝ գործ-խոսք-միտքը, Պրոմեթևսի եղբայր Էպիմեթևսի բանաձևը, որը առածների դասական հիմարն է, որ սկզբից անում է, հետո՝ մտածում: Շատ առածներ ու խրատներ կան սրա վերաբերյալ, մարդ պետք է սկզբից մտածի, հետո անի: Պատմական բնական եռյակը ցույց է տալիս նաև մեր գիտության զարգացումը: Եթե միտք-խոսք-գործ եռյակը դիտարկենք այն կտրվածքով, թե ինչ գիտություններ են համապատասխանում եռյակի անդամներից յուրաքանչյուրին, ապա կտեսնենք, որ միտքը փիլիսոփայությունն է, սիրում ես իմաստնությունը, խոսքը բանասիրությունն է, սիրում ես խոսքը: Գործը, որ ամենաանհասկանալին է և պատմական էպիմեթևսյան եռյակում առաջինն է և որից սկսվում է մշակույթը, համապատասխանում է մի ուղղության՝ ֆիլուրգիային՝ սեր դեպի գործը: Ամենամոտը այդ ուղղությանը այսօր գտնվում է ազգագրությունը…

Գրականության ցանկ

1.Е.М. Мелетинский. Поэтика мифа. М., 1976.

2.F.R.S. Raglan. The Hero: A Study in Tradition, Myth and Drama. London, 1936 (reprint 2003).

3. Fontenrose. The Ritual Theory of Myth / Folklore Studies, 18. Berkeley & Los Angeles, 1966.

4. A.M. Hocart. Kingship. Oxford, 1927 / http://www.bhporter.com/Porter%20PDF%20Files/Kingship%20by%20A.%20M.%20Hocart.pdf

5. Левон Абрамян. О проекте филургического словаря // Человек как слово. Сборник в честь Вардана Айрапетяна. М., 2008, с. 67-74.

Մեկնաբանություններ

Մեկնաբանել

Share Button

Դիտեք նաև՝

1 Մեկնաբանություն

  1. Anush

    Թեև իմ ոչ մի մեկնաբանություն մինչ այժմ բունում չի հրապարակվել, բայց ասեմ, որ մասնագետներն իմանան, սեր դեպի գործը դա կառավարումն է, գործադիր իշխանությունը կառավարությունը

Մեկնաբանել

Your email address will not be published. Required fields are marked *